احقاف : 15 . يعنى حمل و از شير باز شدن انسان سى ماه است . جمع قلَّهء آن اشهر و جمع كثرت آن شهور است مثل * ( « الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُوماتٌ » ) * بقره : 197 . مراد از اشهر چنان كه روايات بيان مىكند شوال ، ذو القعدة ، ذو الحجه است . و مثل * ( « إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ الله اثْنا عَشَرَ شَهْراً فِي كِتابِ الله يَوْمَ خَلَقَ السَّماواتِ وَالأَرْضَ » ) * توبه : 36 . اين آيه روشن مىكند كه خداوند خود چنين اراده فرموده كه از روز خلقت آسمانها و زمين ماه‌هاى تمام كنندهء سال دوازده باشد . مراد از كتاب شايد كتاب تكوين و دنيا و شايد لوح محفوظ باشد . راجع بماههاى حرام و احكام آنها ، همچنين آيهء * ( « فَإِذَا انْسَلَخَ الأَشْهُرُ الْحُرُمُ » ) * توبه : 5 . * ( « الشَّهْرُ الْحَرامُ بِالشَّهْرِ الْحَرامِ » ) * بقره : 194 . * ( « يَسْئَلُونَكَ عَنِ الشَّهْرِ الْحَرامِ قِتالٍ فِيه » ) * بقره : 217 . به « حرام » رجوع شود . و آيهء * ( « وَلِسُلَيْمانَ الرِّيحَ غُدُوُّها شَهْرٌ وَرَواحُها شَهْرٌ » ) * سباء : 12 . در « ريح » گذشت . شهق : شهيق بدرون كشيدن نفس چنان كه زفير خارج كردن آن ( باز دم ) است . ( اقرب ) در صحاح نسبت آن را بقول داده است * ( « فَأَمَّا الَّذِينَ شَقُوا فَفِي النَّارِ لَهُمْ فِيها زَفِيرٌ وَشَهِيقٌ » ) * هود : 106 . زفير و شهيق هر دو اسم صوت و صداى مردم اندوهناك است كه هنگام نفس كشيدن و باز دم شنيده مىشود ( مجمع از زجاج ) . بقيهء مطلب در « زفر » . دربارهء صداى جهنّم آمده * ( « إِذا أُلْقُوا فِيها سَمِعُوا لَها شَهِيقاً وَهِيَ تَفُورُ » ) * ملك : 7 . ايضا آمده * ( « سَمِعُوا لَها تَغَيُّظاً وَزَفِيراً » ) * فرقان : 12 . ممكن است منظور تشبيه صداى جهنّم بصداى انسان باشد يعنى صفير جهنّم آنگاه كه بشدت مشتعل گردد مانند صداى زير و بم اندوهناكان است . بهر حال منظور از هر دو ، صفير و صداى جهنّم است . در « جهنّم » گذشت كه جهنّم ذى شعور و عاقل است به آنجا رجوع شود .